19-03-09

Balade en Pays Basque: 10 jaar!

Vrijdag 20 maart is het juist tien jaar geleden dat de eerste « Balade en Pays Basque » op Radio Bro Gwened te horen was ! We halen de patxaran uit de kast en stellen enkele vragen aan Alain Hervochon, die al die jaren CD’s, interviews en anekdotes verzamelde…


Les 10 ans de Balade en Pays Basque (2)

 

 

Dag Alain J Al 10 jaar dat je “Balade en Pays Basque” presenteert! Kun je me iets vertellen over je ontdekking van Baskenland? Leerde je het land kennen door zijn muziek of verliep het omgekeerd?

 Dag Ghislaine. Wel ja… Al 10 jaar! In feite heb ik altijd veel belangstelling gehad voor de cultuur van mijn geboorteland (Bretagne), zijn muziek, zijn zang.

Ik ben geboren in 1958 en heb de heropleving van de Bretoense folk meegemaakt: Alan STIVELL, MALICORNE, TRI-YANN, Gilles SERVAT (die waarschijnlijk aan de oorsprong ligt van mijn Bretoense “bewustwording”) en al de groepen die je op de fest-noz kon vinden (SONERIEN DU, BLEIZI RUZ enz) Ieder jaar nam ik mijn verlof tijdens het Festival Interceltique van Lorient en zo groeide mijn belangstelling voor Ierse, Schotse en nog andere muziek.

 In 1996 besloot ik op vakantie te gaan in een streek met een eigen en sterke identiteit… Ik twijfelde tussen Corsica en Baskenland maar uiteindelijk besloot ik naar Baskenland te trekken. Het ligt op amper 800 km van Lorient en je hoeft geen stakingen van de Ferries te vrezen!

Zoals de meeste toeristen was ik verrukt over de wandelingen door de prachtige landschappen! Maar ik heb vooral geprobeerd meer te weten te komen over deze cultuur waar alles rond de Baskische taal, het Euskara, draait… Het was: “Liefde op het eerste gezicht!” Toen mijn verlof op zijn einde liep en ik aan “souvenirs kopen” dacht, besloot ik het klassieke tafellinnen (soms “made in China”) of de klok waarop een “piment d’Espelette” de uren aanwijst terzijde te laten. Ik ben naar de winkel KUKUXKA in GARAZI (St Jean Pied de Port) gegaan om er een assortiment te vinden van de muziek die ik tijdens mijn reis had gehoord. Ik ontmoette er Patxiku URANGA, de beheerder. Hij leidt zijn zaak met hartstocht en de wil zijn kennis te delen. Sindsdien, zijn wij vrienden. Wij ontmoeten elkaar telkens ik naar Baskenland ga.

 

 - Luisterend naar je programma ontdekken we de diversiteit binnen de Baskische muziek: folk, folklore, bertsolari, rock (niet je uitverkoren muziek, lijkt meJ), de ballade, de pastorale en zoveel meer… Is er een genre dat je verkiest en kun je uitleggen waarom?

 Een moeilijk te beantwoorden vraag!

Laat ons beginnen bij de rock: Het is waar dat het niet mijn uitverkoren muziek is. Je moet weten dat voor hen die van de Baskische rock houden, groepen als KORTATU (muziek met een achtergrond van protest) en SUSTRAIA (eerder om te “feesten”) geen onbekenden zijn.

Om een passie te delen, zoals ik probeer te doen via “Balade en Pays Basque”, moet je het onderwerp kennen en er interesse voor hebben. Je begreep al dat rock niet tot mijn passies behoort. Toch gebeurt het dat ik rock draai maar dan wel “soft-rock” Ik heb de indruk dat mijn luisteraars (en de luisteraars van Radio Bro Gwened in het algemeen) niet om rock staan te springen.

Vervolgens, ik hoor bij diegenen die het woord “folklore” eerder pejoratief vinden. Laten we het dus over folk en traditionele muziek hebben. Er wordt nog steeds gedebatteerd over wat te klasseren in elk van deze categorieën. Zelfs musicologen raken het er niet over eens! Wat mij betreft, ik probeer variatie te brengen binnen mijn programma. Ik beschouw de muziek van Juan-Mari BELTRAN als traditioneel. In zijn muziek komt elk instrument tot zijn recht. De groep OSKORRI beschouw ik dan weer als folk omdat het vooral de arrangementen, van de instrumenten, zijn die de kwaliteit van de songs bepalen. Dit gezegd zijnde, het gebeurt dat BELTRAN folk brengt op zijn albums… en OSKORRI biedt ook “traditionals”! We moeten misschien gewoon ophouden met alles te willen klasseren!

 Wat de zang betreft, of het nu om een traditional of om een nieuwe creatie gaat: ik moet erdoor geraakt worden.

Soms is het de stem op zich die me beroert: Dan valt er niets te zeggen! Het is mooi!

Soms zijn het de woorden die me treffen. Zoals Gilles SERVAT zingt:

 

« Zing het leven, de liefde en de dood.

De seizoenen, de dromen, het werk en de staking.

Op het veld, in de stad, zing je hoop.

Een lied kan alles bezingen: Het beste en het ergste”.

Dat is ook waarom ik tijdens mijn programma probeer de tekst, of minstens het thema, van een lied kenbaar te maken (voor zover er een vertaling bestaat)

 Het bertsolarisme en de pastorales zijn zeer belangrijk in de Baskische cultuur en krijgen daarom ook een plaats in mijn programma.

 

 - Wat ik apprecieer, is dat je ook tijd en ruimte laat voor instrumentale muziek. Ik denk aan de trikitixa (Kepa Junkera en andere), de txalaparta (Oreka tx), de alboka… Op de meeste radiozenders is er weinig instrumentele muziek te horen of het zou de begin- of eindgeneriek zijn. Wat denk je hiervan?

 Eerst en vooral wil ik benadrukken dat “trikitixa” niet alleen de naam is van de traditionele Baskische accordeon maar ook van de muziekstijl waarin de triki samenspeelt met een ander instrument (Panderoa, alboka).

Wanneer het accordeon bespeeld wordt door een virtuoos, heeft hij haast geen samenspel nodig. En dat is in andere streken ook zo! Het accordeon verdient dus zijn plaats in elk programma over traditionele muziek.

 De alboka is een typisch Baskisch instrument. Door zijn landelijke eenvoud (twee koehoorns verbonden door een handvat en twee rieten pijpjes) moeten er, elders op de wereld, nochtans vergelijkbare instrumenten bestaan. Over Baskische muziek praten zonder het over de alboka te hebben, is onmogelijk.

 Toen ik Paxkal INDO ontmoette, vroeg ik hem het te hebben over de txalaparta “dat instrument dat alleen in Baskenland bestaat”. Hij antwoordde dat dit instrument universeel was. Maar de Basken zijn zowat de enigen die het bespelen.

Ik hou erg veel van dit eenvoudige instrument: enkele houten balken (soms steen of metaal) dat met dikke stokken wordt beklopt. Kan het nog eenvoudiger? … En kan het nog mooier?

Luisteren naar de txalaparta, weergalmend in de Baskische bergen is puur geluk!

  

- Soms heb ik de indruk dat je bang bent zangkoren te laten horen! Kun je uitleggen waarom?

 Koorzang moet met veel zorg opgenomen worden. Wanneer een koor een opname maakt beïnvloedt de omgeving de klankopname. De klankingenieurs moeten precisiewerk verrichten met de potentiometers… Helemaal niet gemakkelijk!

Wanneer ik koormuziek programmeer denk ik aan de luisteraars die niet zo oplettend zijn of bij wie achtergrondgeluiden het gehoor verminderen. Dikwijls begint de zang eerder zacht en dan ben ik verplicht, via de mixagetafel, aan geluid te “winnen”. Ik heb telkens het gevoel het precisiewerk te “verraden”. Dat is waarom ik steeds met scrupules zit wanneer ik koormuziek programmeer.

  

- Dankzij « Balade en Pays Basque » ontdekte ik niet alleen zeer mooie stemmen maar ook interessante en zelfs intrigerende stemmen! Kun je me iets meer vertellen over de stemmen die jij verkiest?

 Nee, die vraag is me te moeilijk (lachje) Maar om toch op je vraag te antwoorden: ik hou veel van Benito LERTXUNDI’s rauwe stem. Hij wordt steeds begeleid door de beste Baskische muzikanten.

In dezelfde generatie zijn er IMANOL en Mikel LABOA, die wij, na hun overlijden, missen.

En dan zijn er Peio SERBIELLE wiens stem steeds een grote gevoeligheid en emotie verraadt, en Maddi OIHENART.

In de jonge generatie zie je, vooral in Noord Baskenland, heel wat wedijver. Heel wat mooie stemmen vragen ontdekt te worden. Ik voel een zekere “genegenheid” voor de zussen AIRE en voor Maialen ERROTABEHERE. Het parcours van Maialen kun je in Baskenland “klassiek” noemen: het kinderkoor, het jongerenkoor, deelname aan de wedstrijden “Kantu Xapelketa”, de opname van een eerste CD. En nu, met haar krachtige maar moeilijk te bedwingen stem, doet ze zichzelf plezier door haar repertoire uit te breiden met blues en gospel.

  

- Al 10 jaar ontmoet je Baskische artiesten. Zijn er ontmoetingen die een bijzondere indruk nalieten?

  Ontegensprekelijk: Peio SERBIELLE! Wij volgden hem, week na week, gedurende de zestien maanden van “voorlopige” hechtenis. Ik zag hem, voordien, 2 keer op de scène zonder hem durven aan te spreken. Deze trieste omstandigheden maakten dat wij kennis maakten bij zijn vrijlating. Peio moet zich elke week gaan “melden” maar drie jaar na zijn vrijlating is het nog steeds wachten op een proces! Zo zie je maar wat een “gevaarlijk terrorist” hij is en wat een vergissing zijn opsluiting was!

 De ontmoeting met Beñat SARASOLA is ook het vermelden waard. In de jaren 70 lag hij aan de basis van de groep GUK (tot eind jaren 90). Deze groep was zeer geëngageerd. Hun liedjes weerspiegelden de problemen van die tijd maar klinken nog heel actueel! (de prijsfluctuaties van de gronden, de problemen van de landbouwers en de arbeiders…)

 Ook belangrijk, waren de talrijke ontmoetingen met Maialen! Zij trad op in Bretagne, ondermeer tijdens het steunconcert voor Peio SERBIELLE. Ik interviewde haar voor het eerst… bijna 10 jaar geleden! Sindsdien, kruisen onze wegen elkaar regelmatig en ik kijk al uit naar de volgende CD!

 En dan waren er Caroline PHILLIPS en Mixel DUCAU (BIDAIA), Patxi PEREZ, Anje DUHALDE enz

  

- Baskenland inspireert je niet alleen door zijn artiesten. Kun je iets vertellen over je andere ontmoetingen, je voorliefdes?

 Muziek en zang zijn natuurlijk maar een onderdeel van de cultuur maar zij zijn een weerspiegeling van wat een bevolking bezig houdt…Zij zijn een synthese.   

Natuurlijk heb ik belangstelling voor de politieke situatie, voor het gebrek aan erkenning in het Noorden en het Zuiden, waar politieke partijen verboden worden omdat geoordeeld wordt dat zij bij ETA aanleunen… Alle standpunten krijgen mijn belangstelling. Terwijl ik steeds het geweld veroordeel had ik toch interessante gesprekken met personen die het niet met me eens zijn… Waarom weigeren mensen met gezond verstand, het geweld te veroordelen? De vraag is gesteld…

 Verder beleef ik in Baskenland steeds weer genoegen in mijn ontmoetingen met de herders wat ook hun leeftijd moge zijn. Bij hen vindt je het gezond verstand waaraan het in onze maatschappij ontbreekt. Zij winden er geen doekjes om, hebben geen grote behoeftes… Spijtig genoeg wordt hun werk niet vergoed en het pastoralisme loopt gevaar. Nochtans organiseren zij zich en getuigen van zin voor initiatieven. Zo is er de creatie van Euskal Laborantza Ganbara, een parallelle landbouwkamer die af te rekenen heeft met de gevestigde lobbies die ijveren voor de meer winstgevende landbouw… en met de Franse Staat!

  

- Bij het presenteren van de muziek geef je telkens een vertaling. Besef je dat je manier van werken uniek is? Ben je bewust van de impact? Een groep als « Guk » zou zonder de vertaling, niet zo interessant zijn voor luisteraars zoals ik, die de taal niet versta..

 Ja, ik ben me ervan bewust. Spijtig genoeg denken de platenmaatschappijen er niet altijd aan een tekstenboekje (in andere talen) bij de CD te steken. Dat is een probleem maar nu is het, dankzij Internet, soms mogelijk de artiesten te bereiken en hen zelf enkele vragen te stellen over de inhoud.

  

- Wat hoop je voor de toekomst? Je hebt nu naast je programma ook een webstek en je bent te vinden op MySpace…

 Op 10 jaar tijd was er tweemaal sprake van de uitzendingen te stoppen… Ik ben ervan overtuigd dat mijn passie overeind zal blijven maar ik vrees voor sleet…

Sinds een jaar heeft mijn webstek heel wat meer bezoekers, dit vooral sinds de uitzending wekelijks plaats heeft… Het verheugt me want op mijn webstek tracht ik een aanvulling van mijn programma te plaatsen: video’s,  actualiteit, enz

Ook zijn de contacten met de luisteraars talrijker via Internet. Vroeger konden zij me enkel telefonisch bereiken, na de uitzending. Ik hoop dus dat die contacten zich nog zullen vermenigvuldigen!

  

- Ziezo… Wil je nog iets toevoegen? Waarschijnlijk vergat ik je de « ultieme vraag » te stellenJ

 Ik wil je enkel bedanken want het is door het contact met luisteraars als jij dat ik besef dat mijn programma belangstelling krijgt… Een passie delen is mooi!... En jij helpt hieraan mee…

Vriendelijke groeten aan alle bezoekers van je Blog!

 Alain

 

  Bedankt Alain voor de tijd die je aan mijn vragen besteedde en ik wens je nog heel wat interessante ontmoetingen! Tot binnenkort!

 

 

 

Radio Bro Gwened : http://radio.bro.gwened.free.fr/

KUKUXKA: http://arpel.aquitaine.fr/spip.php?article100001198

 

 

 

10:31 Gepost door F. in Muziek | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.